Teken - Ziekte van Lyme

Wat zijn teken en hoe voorkom ik een tekenbeet?

Teken
Teken zien er uit als bruin-zwarte spinnetjes en zijn tussen de 1 en 3 mm groot. Van maart tot november huizen zij in bossen, duinen, struiken en hoog gras, wachtend op passerende mensen of dieren. Teken zijn parasieten die zich vastbijten in de huid van dieren en mensen om bloed te zuigen. Na een dag of vijf zijn ze verzadigd en laten ze los.

Teken die de ziekte van Lyme veroorzaken
Soms zijn teken besmet met een bacterie (Borrelia burgdorferi) die de ziekte van Lyme veroorzaakt. Door een tekenbeet kan die bacterie in het lichaam van mens of dier terechtkomen. De meeste mensen en dieren die besmet zijn, worden niet ziek maar in sommige gevallen veroorzaakt de bacterie de ziekte van Lyme.

Voorkomen van een tekenbeet
Om een tekenbeet te voorkomen kunt u het beste het contact vermijden met struikgewas en hoog gras door op de paden te blijven en bedekkende kleding te dragen. Bijvoorbeeld dichte schoenen, een lange broek en broekspijpen in de sokken gestopt. Deze voorzorgsmaatregelen zullen niet in alle situaties haalbaar zijn, maar verkleinen wel de kans op een tekenbeet. U kunt zich ook insmeren met een insectenwerend middel met ongeveer 30 procent DEET.

Hoe verwijder ik een teek?

Teek verwijderen
U kunt een teek het beste op de onderstaande manier verwijderen:

• Neem een pincet waarmee u de teek kan vastpakken zonder hem plat te drukken, bijvoorbeeld een epileer- of tekenpincet. De tekenpincet is verkrijgbaar bij drogist of apotheek);
• Plaats het pincet over de teek zo dicht mogelijk op de huid. U moet de teek vooraf niet verdoven met olie, alcohol, brandende sigaret of andere middelen omdat de teek daardoor van schrik zijn maaginhoud met bacterie kan legen in uw huid. De kans op besmetting wordt daardoor groter;
• Pak de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast en trek de teek voorzichtig uit de huid. Een achterblijvend stukje van de monddelen van de teek kan geen kwaad. Het verdwijnt vanzelf uit het wondje.
• Ontsmet het wondje met 70 procent alcohol, jodiumtinctuur of jodiumzalf. Noteer de datum in uw agenda. Let in de volgende weken op de huid rondom de tekenbeetplaats.

Controle op teken
Als u in de natuur bent geweest is het belangrijk om uw huid en kleding en die van uw kinderen te controleren op teken. Kijk vooral op plekken waar de huid dun of warm en vochtig is, zoals in liezen, knieholten, oksels en op de buik. Bij kinderen worden de teken vaak op het hoofd, in de hals, achter de oren en bij de haargrens gevonden.

Verwijderen binnen 24 uur
Wanneer u tijdens of na het natuurbezoek een teek op uw huid ontdekt, is het belangrijk deze zo snel mogelijk te verwijderen. Bij verwijdering binnen 24 uur is de kans op besmetting vrijwel uitgesloten.

Wat is de ziekte van Lyme?

De ziekte van Lyme is een infectieziekte die overgebracht wordt door teken. De ziekte verloopt  in drie opeenvolgende stadia die elk bepaalde klachten geven. Het komt echter voor dat een stadium voorbij gaat zonder dat er zich klachten voordoen.

Eerste stadium
Drie dagen tot drie weken na de tekenbeet, kunnen de eerste klachten ontstaan. Rond de plaats van de beet kan een rode, ringvormige huiduitslag ontstaan, die zich geleidelijk uitbreidt. Deze huiduitslag is een reden om naar de huisarts te gaan. U kunt zich ook grieperig voelen met verschijnselen als hoofdpijn, koorts en vermoeidheid

Tweede stadium
Enkele weken of maanden na de tekenbeet, kunt u last krijgen van uitstralende pijn in arm of been, uitval van gezichtsspieren, dubbel zien, neiging tot flauwvallen, hartritmestoornissen en pijn aan en zwelling van de (knie) gewrichten.

Derde stadium
In dit stadium is de ziekte chronisch geworden. Maanden tot jaren na de besmetting kunt u te maken krijgen met een chronische huidaandoening, ernstige loop- of oriëntatiestoornissen en gewrichtsklachten.

Huisdieren
Over de klachten die huisdieren door de ziekte van Lyme krijgen, is geen duidelijkheid. Hoge koorts, stijve gewrichten en een gebrek aan eetlust worden soms genoemd. Vragen hierover bij de dierenarts.

Hoe loop ik de ziekte van Lyme op, wanneer moet ik naar de huisarts en hoe wordt de ziekte behandeld?

Besmetting
In Nederland kan een tekenbeet de ziekte van Lyme veroorzaken. De ziekte van Lyme is besmettelijk van teek naar mens of (huis)dier. Mensen kunnen elkaar niet besmetten en de ziekte wordt ook niet overgedragen van dier op mens. Bij het verwijderen van teken van honden lopen mensen geen risico op besmetting. U kunt niet immuun worden voor de ziekte van Lyme: elke nieuwe tekenbeet vormt dus een nieuwe kans op besmetting.

Verwijderen binnen 24 uur
Wanneer u tijdens of na het natuurbezoek een teek op uw huid ontdekt, is het belangrijk deze zo snel mogelijk te verwijderen. Bij verwijdering binnen 24 uur is de kans op besmetting vrijwel uitgesloten.

Wanneer naar de huisarts
Wanneer u na een tekenbeet een of meer klachten hebt, moet u uw huisarts bezoeken. Noem de datum waarop u (mogelijk) gebeten bent. Raadpleeg uw arts wanneer u klachten krijgt na een tekenbeet die u in het buitenland hebt opgelopen. Buiten Nederland kunnen teken (ook) andere ziekten dan de ziekte van Lyme overbrengen.

Behandeling
De ziekte van Lyme kan met een kuur van antibiotica worden behandeld. Hoe eerder u erbij bent, hoe gemakkelijker en sneller de behandeling en hoe beter het resultaat. In Nederland bestaat geen vaccin om de ziekte van Lyme te voorkomen. In andere Europese landen (onder andere Oostenrijk en Tjechië) komt tekenencefalitis voor. Daar is wel een vaccin voor beschikbaar. Voor informatie over vaccinaties kunt u terecht bij uw huisarts of de GGD Regio Nijmegen.

Download de folder Een teek? Pak 'm beet! Of lees de brochure Vragen en antwoorden.
Meer informatie vindt u ook op de Natuurkalender